Pek çok işletme sahibi, bir logoyu tasarlatıp kullanmaya başladığı andan itibaren o logonun kendisine ait olduğunu düşünür. Oysa Türkiye'de marka hakları tescil esasına dayanır: Bir işareti ilk kullanan değil, onu Türk Patent ve Marka Kurumu nezdinde ilk tescil ettiren kişi veya kurum, o işaret üzerindeki yasal hakka sahip olur. Bu, kurumsal kimlik sürecinin çoğu zaman atlanan ama en kritik adımıdır.
Tescilsiz bir logonun riskleri
- Başkası tarafından tescil edilme riski: Sizin yıllardır kullandığınız ama tescil ettirmediğiniz bir logo ya da marka adı, bir başkası tarafından tescil ettirilirse, hukuken o logoyu kullanmaya devam eden taraf siz değil, tescili yapan kişi olursunuz.
- Yatırımın korumasız kalması: Logo, kartvizit, tabela, ambalaj ve dijital reklamlara yapılan tüm yatırım, marka tescil edilmediği sürece hukuken savunmasız kalır; bir ihtilaf durumunda elinizdeki tek dayanak "önceden beri kullanıyordum" iddiası olur ve bu, tescilli bir hak kadar güçlü değildir.
- Büyüme ve yeni pazarlara açılmanın önündeki engel: Yurt dışına açılmayı ya da franchise vermeyi planlayan markalar için tescilsiz bir logo, hem yatırımcılar hem de olası iş ortakları nezdinde ciddi bir güven sorunu yaratır.
Tescil süreci nasıl işler?
- Ön araştırma: Tescil başvurusundan önce, benzer ya da aynı bir işaretin daha önce tescil edilip edilmediği Türk Patent ve Marka Kurumu'nun veri tabanında araştırılır. Bu adım, başvurunun reddedilme riskini en başta büyük ölçüde azaltır.
- Doğru sınıfların belirlenmesi: Marka tescili, Nice Sınıflandırması adı verilen 45 farklı mal ve hizmet sınıfına göre yapılır. Yalnızca faaliyet gösterdiğiniz sınıfları değil, ileride genişlemeyi düşündüğünüz alanları da kapsayacak sınıfları seçmek uzun vadede koruma sağlar.
- Başvuru ve ilan süreci: Başvuru yapıldıktan sonra marka, itiraz süresi boyunca resmî marka bülteninde ilan edilir; bu sürede üçüncü taraflar itiraz edebilir. İtiraz gelmez ya da itirazlar reddedilirse tescil tamamlanır.
- Yenileme yükümlülüğü: Marka tescili süresiz değildir; Türkiye'de tescil 10 yıllık dönemler hâlinde yenilenmelidir. Yenileme tarihinin takip edilmemesi, yıllar önce tescillenmiş bir markanın korumasını kaybetmesine yol açabilir.
Tasarım ve hukuki süreç birlikte ilerlemeli
Logo tasarım sürecinin başında bir tescil ön araştırması yapılması, hem gereksiz bir tasarım yatırımının boşa gitmesini hem de ileride isim veya logo değiştirme zorunluluğunu önler. Bu nedenle yeni bir kurumsal kimlik oluştururken, tasarım ve marka vekilliği süreçlerinin eş zamanlı ilerlemesi en sağlıklı yoldur.
ASD Tasarım olarak grafik tasarım ve kurumsal kimlik hizmetimiz kapsamında logo tasarım sürecine ön tescil araştırmasını da dahil ediyor, markanızın hem görsel hem hukuki olarak sağlam bir zeminde yayına çıkmasını sağlıyoruz. Sorularınız için briefing formumuzu doldurabilirsiniz.
