Yavaş bir web sitesi ziyaretçiyi sabırsızlandırır, formları yarıda bıraktırır ve arama motorlarındaki görünürlüğünüzü zayıflatır. İyi haber şu: Hız sorunlarının kaynağı doğru araçlarla ölçüldüğünde çoğu zaman bulunabilir ve sanıldığından daha basit adımlarla çözülebilir.
Teknik destek taleplerinde en sık duyduğumuz cümlelerden biri "Sitemiz yavaşladı" cümlesidir. Ancak "yavaş" tek bir sorun değildir: Sunucu geç yanıt veriyor olabilir, sayfa ağır görseller yüklüyor olabilir ya da sayfa açıldığı hâlde tıklamalara geç tepki veriyor olabilir. Doğru çözüm için önce sorunun hangisi olduğunu bulmak gerekir.
Önce doğru ölçün
Hız ölçümünde iki tür veri vardır. Laboratuvar verisi, bir aracın sayfanızı belirli bir cihaz ve bağlantı hızıyla test ederek ürettiği sonuçtur; sorunları teşhis etmek için idealdir. Saha verisi ise Chrome kullanıcılarından anonim olarak toplanan ve gerçek ziyaretçilerin deneyimini yansıtan veridir. Google'ın sayfa deneyimi değerlendirmesinde esas alınan, saha verisidir.
- PageSpeed Insights: Adresinizi girdiğinizde hem saha verisini (siteniz yeterli trafik alıyorsa) hem de Lighthouse laboratuvar testini tek ekranda gösterir. Mobil sonuçlara mutlaka bakın; mobil test daha yavaş bir cihazı ve bağlantıyı taklit ettiği için sorunları daha net ortaya koyar.
- Google Search Console: Önemli Web Verileri raporu, sitenizdeki sayfaları gerçek kullanıcı verisine göre iyi, iyileştirilmesi gereken ve zayıf olarak gruplar. Böylece sorunun tek bir sayfada mı, yoksa aynı şablonu kullanan tüm sayfalarda mı olduğunu görürsünüz.
- Tarayıcı geliştirici araçları: Chrome'un geliştirici araçlarındaki Ağ (Network) ve Performans (Performance) panelleri, hangi dosyanın ne kadar sürede yüklendiğini ve tarayıcının nerede takıldığını ayrıntılı olarak gösterir.
Hangi metrik neyi anlatır?
Google'ın Core Web Vitals (Önemli Web Verileri) ölçütleri, kullanıcı deneyiminin üç farklı yönünü ölçer. Bir sayfanın iyi kabul edilmesi için ziyaretlerin en az yüzde 75'inde bu eşiklerin karşılanması gerekir:
- LCP (Largest Contentful Paint): Sayfadaki en büyük görselin ya da metin bloğunun ekranda belirme süresi. İyi değer 2,5 saniye ve altıdır.
- INP (Interaction to Next Paint): Sayfanın tıklama, dokunma ve tuş basımlarına ne kadar hızlı tepki verdiği. Mart 2024'te FID'in yerini alan bu metrikte iyi değer 200 milisaniye ve altıdır.
- CLS (Cumulative Layout Shift): Sayfa yüklenirken içeriğin beklenmedik biçimde kayması. İyi değer 0,1 ve altıdır.
- TTFB (Time to First Byte): Core Web Vitals'ın parçası olmasa da sunucunun ilk yanıtı ne kadar sürede verdiğini gösteren önemli bir teşhis metriğidir. Genel bir rehber olarak 0,8 saniyenin altı hedeflenir. TTFB yüksekse sorun büyük olasılıkla sunucu, barındırma ya da önbellek tarafındadır.
En sık karşılaştığımız yavaşlık nedenleri
- Ağır görseller: Telefonda dar bir alanda gösterilecek bir görsel için birkaç megabaytlık fotoğraf yüklemek, en sık gördüğümüz hatalardan biridir. Görselleri gösterileceği boyuta göre küçültün, WebP ya da AVIF gibi modern biçimlere dönüştürün ve ekranın altında kalan görselleri gecikmeli yükleyin; ancak sayfanın en üstündeki ana görseli gecikmeli yüklemeyin.
- Fazla eklenti ve üçüncü taraf betikler: Canlı destek pencereleri, reklam ve analiz kodları, sosyal medya eklentileri ve yıllar içinde eklenip unutulmuş araçlar her sayfada ek yük oluşturur. Hangilerinin gerçekten kullanıldığını gözden geçirin.
- Yetersiz barındırma ve önbellek eksikliği: Kalabalık bir paylaşımlı sunucu, eski bir PHP sürümü ya da her istekte sayfanın baştan oluşturulması TTFB değerini yükseltir. Sayfa önbelleği, tarayıcı önbelleği ve gerekirse bir içerik dağıtım ağı (CDN) bu süreyi belirgin biçimde kısaltabilir.
- Ağır açılış bölümleri: Otomatik oynayan arka plan videoları ve çok görselli kaydırıcılar (slider), sayfanın en kritik alanını yavaşlatır ve LCP değerini doğrudan kötüleştirir.
- Web yazı tipleri: Çok sayıda yazı tipi ağırlığı yüklemek ve yazı tipi gelene kadar metni gizlemek, içeriğin geç görünmesine yol açar. Yalnızca gerçekten kullandığınız ağırlıkları yükleyin.
- Boyutu belirtilmemiş öğeler: Genişliği ve yüksekliği tanımlanmamış görseller, sonradan beliren duyuru alanları ve çerez bildirimleri sayfayı kaydırarak CLS sorununa neden olur.
- Ağır JavaScript: Uzun süren betik işlemleri tarayıcıyı meşgul eder; kullanıcı tıklasa da sayfa tepki veremez. Chrome'un geliştirici araçları 50 milisaniyeyi aşan işlemleri uzun görev (long task) olarak işaretler. INP sorunlarının kaynağı çoğu zaman bu uzun görevlerdir.
Adım adım teşhis
Sorunu bulmak için şu sırayı izlemenizi öneririz:
- Önce Search Console ve PageSpeed Insights'taki saha verisine bakın: Sorun tüm sitede mi, belirli sayfa şablonlarında mı?
- TTFB yüksekse sunucu tarafına odaklanın: barındırma paketi, PHP ve veritabanı sürümleri, önbellek ayarları.
- LCP yüksekse LCP öğesinin ne olduğunu bulun; çoğu zaman bu, sayfanın en üstündeki büyük görsel ya da kaydırıcıdır.
- CLS yüksekse sayfayı yavaş bir bağlantıda açıp izleyin ve hangi öğenin içeriği aşağı ittiğini tespit edin.
- INP yüksekse Performans panelinde bir etkileşimi kaydedin ve uzun görevlerin hangi betikten kaynaklandığına bakın.
- Her değişiklikten sonra yeniden ölçün. Saha verisi son 28 günü yansıttığı için iyileştirmelerin bu raporlara tam olarak yansıması birkaç hafta sürebilir.
Hız, sürekli takip gerektirir
Hız, bir kez düzeltilip unutulacak bir konu değildir. Yeni bir eklenti, büyük bir kampanya görseli ya da eklenen bir izleme kodu, emek verilerek elde edilen sonucu birkaç günde geri alabilir. Bu nedenle ana sayfa ve en çok ziyaret alan sayfalarınız için bir performans bütçesi (ör. en fazla şu kadar sayfa ağırlığı, şu kadar betik) belirleyin ve aylık kontrolü rutininize ekleyin.
Sitenizin yavaşlığının nedeni sunucu mu, tasarım mı, kod mu, emin değilseniz birlikte bakalım. İletişim sayfamızdan sitenizin adresini paylaşmanız yeterli; teknik ekibimiz ölçümleri yaparak önceliklendirilmiş bir iyileştirme listesi çıkarabilir.
